مفرق یا برنز آلیاز از مس و قلع است که با آن ابزارهای مختلف و مجسمه ها را می سازنند. مفرق قدیمی ترین آلیاژی است که انسان آن را ساخته است، زیرا در معدن های مس معمولا فلز مس به صورت طبیعی با قلع به صورت یک آلیاژ طبیعی وجود دارد به همین علت معمولا اولین ابزارهای مصنوعی فلزی که در زمان کهن توسط بشر ساخته شده غالبا از مفرق است.

عصر مفرق

عصر برنز پس از عصر مس رخ داده است. این تقسیم بندی به این علت است که مصنوعات فلزی این دوره از زندگی بشر، بیشتر تریکی از مس و قلع است به صورتی که کاوش های کهن شناسی نشان داده، بومیان ایران از پنج هزار سال قبل از میلاد مسیح نیز آلیاژ برنز را می شناخته اند و از آن برای ساختن مصنوعات فلزی خود استفاده می کرده اند. مصنوعات ساخته شده از مفرق که در سایر نقاط دنیا در حین حفاری های گوناگون یافت شده، قدیمی تر از این تاریخ نیست. بنابراین می توانیم شروع عصر مفرق را از پنج هزار سال پیش از میلاد مسیح بدانیم.

مفرق در ایران

کشور ایران دارای سابقه بسیار طولانی در امر ذوب سنگ معدن و استخراج فلز مس می باشد، آثار به دست آمده از تپه قبرستان دشت قزمین متعلق به نیمه دوم هزاره پنجم پیش از میلاد، تپه علی کش در دهلران، تپه سیلک، تل ابلیس در بخش مرکزی رشته کوه های کرمان و کاوش های بمپور و شهداد گویای این مطلب است. آهنگران قدیمی به مرور در جهت بهره گیری از عناصر و ترکیب آن ها، به ماده ای محکم تر از آلیاژ مس و قلع دست یافتند که اصطلاحا برنز گفته می شود. بدین ترتیب برنز به صورت یکی از برجسته ترین صنایع فلات ایران درآمد. عصر برنز در ایران به سه دوره فرعی تقسیم می شود که عبارتند از:

  • عصر مفرق قدیم از ۲۰۰۰ تا ۳۰۰۰ پیش از میلاد
  • عصر مفرق میانه از ۱۶۰۰ تا ۲۰۰۰ پیش از میلاد
  • عصر مفرق جدید از ۱۲۰۰ تا ۱۶۰۰ پیش از میلاد

از آثاری که در حفاری های سیلک و گورهای آن امروز به دست آمده است عبات است از: اسلحه ای مانند خنجر، سپر، پیکان و شمشیر که آن ها را با آهن و برنز ساخته اند. از قرن نهم پیش از میلاد بر اثر توسعه روز افزون داد و ستد، تجارت آهن رو به ترقی گذاشت. اما با وجود ازدیاد اشیاء آهنین، آلات و ادات مسی و برنزی ارزش خود را از دست نداد و در مقبره های آن دوره اشیاء ساخته شده از مفرق و مس بسیار وجود دارد.

مفرق در لرستان

یکی از مناطق مطرح کشور ایران در زمینه صنعت برنز، ناحیه لرستان است. لرستان در مرکز نوار غربی ایران و از مجموعه دره های تنگ و باریک و کوه های مرتفع تشکیل شده است. شواهد موجود اشاره به فلزکاری در لرستان از هزاره چهارم پیش از میلاد دارد. مجموعه اشیاء فلزی منسوب به لرستان از نیمه قرن گذشته توسط محققین و پژوهشگران مختلف مورد توجه قرار گرفته و زینت بخش بیشتر موزه های بزرگ جهان می باشد. پزوهشگران، هنر برنز کاری لرستان را حاصل کارهای ساده ای می دانند که بیان کننده چندین قرن انقلاب مادی ملتی کشاورز و جنگجو است. این هنر در هزاره چهارم قبل از میلاد به اوج خود رسید.

مفرق در لرستان

مفرق در لرستان

اهمیت هنر برنز کاری لرستان، انتقال هنر و سنن اجدادی، انتقال مفاهیم و موضوعات مشترک مذهبی و بیان قانون مندی‌هایی است که برای همه اقوام سوارکار، جنگاور و کشاورز دنیای قدیم، به نحوی تحسین‌ برانگیز، دل‌نشین، پسندیده و ستودنی بوده‌است. اشیاء، وسایل و ابزار به جا مانده از هنرمندان خردمند زاگرس، بسیار و بی‌شمار است که از آن‌ها می‌توان به جنگ‌افزارها شامل خنجر، شمشیر، گرز و… ساز و برگ سوارکاری، وسایل زینتی و انواع ظروف و وسایل پذیرایی مخصوص اشاره کرد.

مطالب مرتبط

جهت خرید فلزیاب از نمایندگی فروش فلزیاب در شیراز می توانید با شماره ۰۹۹۱۷۵۷۹۰۰۱ تماس بگیرید

درباره نویسنده: فلزیاب فروش

درود بر شما کاربران عزیز سایت IKPVDERAK. بنده مدیر این وب سایت دعوت می کنم برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد فلزیاب به شبکه های اجتماعی ما مراجعه کنید یا با شماره 09917579001 تماس بگیرد.